Hormonen

Schildklier- en metabolismehormonen

De schildklier produceert hormonen die uw metabolisme controleren, inclusief hoe snel uw lichaam calorieën verbrandt en hoe uw hart slaat. Wanneer de schildklier niet goed functioneert, kan dit leiden tot hyperthyreoidie (overactieve schildklier) of hypothyreoidie (onderactieve schildklier).

Bij hypothyreoidie voelt u zich vaak moe, neemt u aan gewicht toe en heeft u last van kou. De meest voorgeschreven medicijnen zijn levothyroxine-preparaten zoals Elthyrone en Thyrax. Deze medicijnen vervangen het ontbrekende schildklierhormoon T4 en helpen uw metabolisme weer normaal te laten werken.

Bij hyperthyreoidie is de schildklier overactief. Medicijnen zoals propylthiouracil en methimazol remmen de hormoonproductie en verminderen symptomen als hartkloppingen, zweten en gewichtsverlies. Deze middelen zijn alleen op recept verkrijgbaar in Nederland.

Regelmatig bloedonderzoek is noodzakelijk om de juiste dosering te bepalen. Teveel of te weinig schildklierhormoon kan ernstige gevolgen hebben voor uw gezondheid. Veel patiënten moeten hun hele leven schildkliermedicatie gebruiken, wat gelukkig goed werkzaam is en weinig bijwerkingen heeft.

Vrouwelijke hormonen en hormoonvervangende therapie

Vrouwelijke hormonen, vooral estrogeen en progesteron, zijn essentieel voor menstruatie, voortplanting en botgezondheid. Bij vrouwen in de menopauze dalen deze hormoonniveaus aanzienlijk, wat leidt tot opvliegers, nachtelijk zweten, slapeloosheid en stemmingsveranderingen.

Hormoonvervangende therapie (HVT) compenseert dit hormonale tekort en verlicht menopauzeklachten. In Nederland zijn verschillende HVT-producten beschikbaar, waaronder:

• Tabletten met estrogeen en progesteron
• Pleisters voor transdermale toediening
• Gels voor lokale applicatie
• Merken zoals Progynova, Estrofem en Climagest

De keuze voor HVT is persoonlijk en moet samen met uw huisarts worden overlegd. HVT verhoogt het risico op bloedstolsels en bepaalde kankersoorten bij langdurig gebruik. Moderne HVT met lagere doseringen is veiliger dan vroeger. Voor veel vrouwen bieden de voordelen echter aanzienlijke verlichting van symptomen.

Natuurlijke alternatieven zoals fytohormonen uit sojabonen kunnen ook helpen, hoewel het wetenschappelijk bewijs minder sterk is. Uw arts kan u helpen bij het vinden van de beste aanpak voor uw individuele situatie. Regelmatige evaluatie van de voordelen en risico’s is belangrijk.

Mannelijke hormonen en testosteron

Testosteron is het voornaamste mannelijke geslachtshormoon dat spiergroei, botsterkte, libido en energieniveau beïnvloedt. Bij ouder wordende mannen daalt testosteron natuurlijk, wat kan leiden tot vermoeidheid, verminderde spiermassa en lagere seksuele belangstelling.

Testosteronvervangende therapie (TVT) kan mannen met laag testosteron helpen. In Nederland zijn verschillende formulingen beschikbaar, waaronder injecties, gels en pleisters. Medicijnen zoals Testogel en testosterondepotwerkstof Sustanon worden door artsen voorgeschreven na bloedonderzoek dat laag testosteron bevestigt.

TVT moet voorzichtig worden gebruikt omdat het bijwerkingen kan hebben en niet geschikt is voor iedereen. Het kan de prostaat beïnvloeden en het risico op hart- en vaatziekten verhogen. Regelmatig bloedonderzoek en medische controle zijn noodzakelijk tijdens de behandeling.

Medicijnen tegen erectiestoornissen zoals sildenafil (Viagra) en tadalafil (Cialis) zijn ook verkrijgbaar in Nederlandse apotheken. Deze werken anders dan hormoonvervanging en helpen de bloedstroom naar de penis te verbeteren. Ze zijn alleen op recept verkrijgbaar na overleg met uw arts.

Diabetes en insulinehormonen

Insuline is een hormoon dat door de alvleesklier wordt geproduceerd en die bloedsuiker reguleert. Bij diabetes type 1 produceert het lichaam onvoldoende insuline, terwijl bij type 2 het lichaam insuline niet goed kan gebruiken.

Patiënten met type 1 diabetes hebben insulinetherapie nodig om te overleven. Insuline wordt geïnjecteerd via pennen, pompen of traditionele injectiespuiten. Nederlandse apotheken voeren verschillende insulinetypes, waaronder:

• Snelwerkende insuline
• Middellange werkende insuline
• Lange-werkende insuline
• Merken zoals Novo Nordisk en Sanofi

Bij type 2 diabetes kunnen eerst andere medicijnen helpen, zoals metformine, die de insulinewerking verbeteren. Sommige patiënten hebben echter ook insuline nodig naarmate diabetes voortschrijdt. De behandeling moet per persoon worden afgestemd.

Regelmatige bloedsuikercontrole thuis en monitoring van HbA1c door uw arts zijn essentieel. Goede diabetes-controle voorkomt ernstige complicaties zoals nierschade en voetproblemen. Uw apotheker kan u helpen met insulinetoediening en algemeen diabetesadvies.

Bijnierhormonen en corticosteroïden

De bijnieren produceren verschillende hormonen, waaronder cortisol dat stress helpt afhandelen, en adrenaline die de hartslag verhoogt. Wanneer de bijnieren niet goed functioneren, kunnen ernstige symptomen ontstaan.

Corticosteroïden zoals prednison en dexamethason zijn medicijnen die bijnierhormonen vervangen of remmen. Ze worden gebruikt voor ontsteking, allergie-reacties en auto-immuunziekten. In Nederland zijn deze medicijnen alleen op recept verkrijgbaar vanwege mogelijke bijwerkingen bij langdurig gebruik.

Corticosteroïden kunnen gewichttoename, slapeloosheid en verhoogde bloeddruk veroorzaken. Ze mogen niet plotseling worden gestopt omdat dit kan leiden tot een crise. Uw arts zal de dosis geleidelijk verlagen als u stopt met dit medicijn.

Voor acute situaties zoals allergische reacties zijn kortdurende corticosteroïden zeer effectief en veilig. Voor chronische aandoeningen wordt naar de laagst mogelijke werkzame dosis gestreefd. Regelmatig overleg met uw arts helpt risico’s te minimaliseren terwijl u voordelen krijgt van deze belangrijke medicijnen.